اسخ به کاربر گرامی رضا:
پدیدهی انتشار
وبلاگ آموختن: انتشار زمانی اتفاق میافتد که در سیستم توازن برقرار نباشد به عنوان مثال، تصور کنید شما قطرهای جوهر را در ظرف آبی وارد کنید در لحظه اول تمام مولکولهای جوهر در مکان کوچکی قرار دارند و سپس درمسیرهای نامنظمی شروع به حرکت میکنند آنها در خطوط مستقیمی حرکت میکنند و فقط زمانی مسیر خود را تغییر میدهند که با یکدیگر یا با مولکولهای آب برخورد کنند بعضی از مولکولهای جوهر که نزدیک لبههای قطره هستند از وسط قطره فرار میکنند. میتوان گفت که اغلب مولکولها از مرکز قطره در مسیرهای مختلفی حرکت میکنند حتی گاهی در مسیر برگشت به مرکز قرار میگیرند اگرچه تعداد آنهایی که در مسیر رفت قرار دارند بیشتر از آنهایی هستند که برمیگردند تا جایی که به شیشههای ظرف برسند. سپس آنها نیز دوباره در مسیر برگشت قرار میگیرند. این کار ادامه مییابد تا تعداد مولکولهای مسیر رفت و برگشت با هم برابر شود در این لحظه انتشار متوقف میشود که این یک تعادل پویا میباشد به طوری که مولکولها حرکت ندارند سر جای خود میلرزند. به زبان ساده تر مواد همیشه از جایی که مقدارشان بیشتر است به طرف جایی که مقدارشان کمتر است حرکت میکنند.
عوامل مختلفی در سرعت انتشار یک مولکول موثرند اولین عامل انرژی است که میزان آنرا درجه حرارت تعیین میکند. مولکولها در سیستمی با درجه حرارت بالاتر، انرژی بالاتری دارند و سریعتر حرکت میکنند و بنابراین سریعتر نیز انتشار مییابند. اندازهی مولکول نیز بر روی سرعت انتشار آن اثر میگذارد. در دمای برابر مولکولهای کوچکتر سریعتر حرکت میکنند. زیرا حرکت مولکول بزرگتر نیازمند انرژی بیشتری نیز میباشد. سایر عوامل مانند بار ذره ( مثبت یا منفی ) و ماهیت ماده نیز موثر است.
انتشار در غشای سلول نیز اتفاق میافتد. غشاء به مولکولهای کوچک امکان میدهد که به راحتی از آن عبور کنند ( مانند H2O ، O2 ، CO2 و ...) یعنی نسبت به آنها تراواست. اگر یک سلول در حلالی مثل آب ( نظیر آنچه در اقیانوسها حاکم است ) که دارای اکسیژن میباشد قرار گیرد، مولکولهای اکسیژن به سمت سلول حرکت میکنند و همینطور میتوانند با سرعت ثابتی از آن خارج شوند تا یک تعادل پویا را ایجاد کند. به هر حال اگر سلول از این اکسیژنهایی که به طرفش میآیند تعدادی را استفاده کند اکسیژنهای بیشتری به سمت آن میآیند و میزان کمتری از آن خارج میشود. لذا اکسیژن از جاییکه غلظت بالاتری دارد به ناحیهای با غلظت پایینتر حرکت میکند ( انتشار ). اسمز خود نوعی از پدیدهی انتشار است.
این خاصیت(پدیدهی انتشار) که میتوان آن را در مورد جذب و دفع مواد در بدن موجودات زنده هم تعمیم داد، صادق است.
مثلا" در مورد گیاهان عوامل موثر بر جذب شامل:
1- اثر عوامل داخلی بر جذب مواد (نیمه تراوا بودن غشا ی پلاسمایی سلول ها، غلظت مواد معدنی، سالم بودن بافت داخلی)
2- اثر عوامل خارجی:
اثر غلظت: غلظت یک یون در محیط خارج بر سرعت نفوذ همین یون در داخل سلولها اثر میگذارد.
اثر PH محیط: مقداری از یونهای تشکیل دهنده محیط که جذب گیاه میشوند، مقدار جذب آنها با PH محیط نسبت مستقیم دارد.
اثر تداخل یونها: جذب یون ، غالبا در نتیجه وجود سایر یونها در محیط غذایی تغییر میکند.
اثر فشار اکسیژن: شدت جذب مواد توسط ریشه ، با کم شدن فشار اکسیژن در محیط کاهش مییابد.
اثر دما: در مورد بسیاری از یونها ، جذب مواد توسط ریشه ، تحت اثر دمای محیط افزایش مییابد.
اثر روشنایی: روشنایی باعث افزایش قدرت جذب مواد در گیاهان میشود.
عزیزان خواننده میتوانند مطالب علمی بیشتری در این زمینه با جستجو در گوگل به دست آورند.
پایان
