اقتصاد سياسي به زبان ساده(42)
پول نتيجهي تکامل مبادلهي کالاهاست
بيان کردن ارزش يک کالا به وسيلهي کالاي ديگر، سادهترين شکل ارزش است. يعني سادهترين شکل ارزش اين است که مثلا" بگوييم 5 کيلوگرم گندم به يک کيلوگرم پشم ميارزد. در جامعهي ابتدايي به طور اتفاقي چنين مبادلههايي صورت ميگرفته است؛ اما بعدها با تکامل مبادله، شکل بيان ارزش نيز تکامل يافت. در اين مرحله ديگر دو کالاها روبروي هم نميايستند، و هر کالا فقط با کالاي ديگر قابل مبادله نميباشد، بلکه ميتواند با کالاهاي بسياري مبادله شود. مثلا" در مثال بالا 5 کيلوگرم گندم نه تنها يا يک کيلوگرم پشم قابل مبادله است، بلکه ميتواند با کالاهاي ديگر، مانند برنج، نمک، پارچه و غيره مبادله شود. يعني:
5 کيلوگرم گندم مساوي است با يک کيلوگرم پشم
5 کيلوگرم گندم مساوي است با 50 کيلوگرم نمک
5 کيلوگرم گندم مساوي است با يک کيلوگرم برنج
5 کيلوگرم گندم مساوي است با يک متر پارچه
در بالا ارزش يک کالا(گندم) را به وسيلهي چندين کالا بيان کرديم. يعني کسي که گندم دارد به آساني ميتواند کالاهاي مورد نياز خود را به اين شيوه تامين نمايد. اما اگر کسي به جاي گندم، برنج داشته باشد و نيازي به گندم نداشته باشد چطور؟ او برنجش را با گندم عوض ميکند، و گندم را به عنوان معيار ارزش با کالاهاي ديگر مورد نيازش مانند نمک و پارچه تعويض ميکند.
به بیان ديگر کالايي را که هر دارندهي محصولي حاضر باشد، محصولش را با آن مبادله کند، گندم است، در اين حالت ارزش چندين نوع کالا به وسيلهي يک کالا يعني گندم بيان شده است. اين شيوه مبادله تا مدتها رواج داشت.
اما اين نوع مبادله به تدريج با موانعي روبرو شد، زيرا در مناطق مختلف، کالاهاي مختلفي مورد قبول صاحبان کالا بود؛ مثلا" در يک منطقه صاحبان کالا حاضر بودند که کالاهايشان را فقط با گوسفند عوض کنند، و در مکان ديگر صاحبان کالا حاضر بودند که کالايشان را فقط با گندم مبادله نمايند. در مکاني، پوست، نقش گوسفند و گندم را داشت و در جاي ديگر برنج. اين معضل به تدريج به وسيلهي آلياژهايي مانند مفرغ، برنج و فلزاتي مانند طلا و نقره که نقش بسيار مهمي در انجام مبادلات پيدا کردند؛ برطرف گرديد. اين شيوه به دليل آساني در حمل و نقل و نيز معيار کلي ارزش، هر کسي حاضر بود کالايش را با طلا و نقره مبادله نمايد. و بدين ترتيب شکل پولي ارزش به وجود آمد. و در مثال بالا پول جايگزين گندم گرديد. يعني :
نيم گرم طلا مساوي است با يک کيلوگرم پشم
نيم گرم طلا مساوي است با 50 کيلوگرم نمک
نيم گرم طلا مساوي است با 5 کيلوگرم برنج
نيم گرم طلا مساوي است با يک متر پارچه
ادامه دارد
