مروري بر کتاب سرمايه(48)
ج.پول
(II) وسيله پرداخت
با توسعه گردش کالايي شرايط نويني ظاهر مي‌گردد: بيگانگي يک کالا از تجسم قيمت آن به تدريج شکل مي‌گيرد. کالاها به مدت زمان‌هاي متفاوتي براي براي توليدشان نيازمندند؛ آن‌ها در فصل‌هاي مختلفي توليد مي‌شوند، برخي از آن‌ها بايستي به بازارهاي دوري فرستاده شوند و غيره. از اين‌رو ممکن است شخص A قبل از اين‌که خريدار B قادر به پرداخت گردد، فروشنده باشد. عمل، شرايط پرداخت را به اين طريق تنظيم مي‌کند: A يک اعتبار دهنده مي‌شود B يک مديون، و پول به عنوان وسيله پرداخت تعيين مي‌گردد. بنابراين رابطه اعتباردهنده و مديون از قبل خصومت‌آميز مي‌شود.(اين امر مي‌تواند مستقل از گردش کالايي هم اتفاق بيفتد، براي مثال، در دوران قديم و قرون وسطا.) ([135]ص97)
در اين رابطه، پول با اين عنوان‌ها عمل مي‌کند: (1) به عنوان معيار ارزش در تعيين قيمت کالاي فروخته شده؛ (2) به عنوان يک وسيله ايده‌آل براي خريد. با احتکار، پول از گردش خارج مي‌شد، در اين‌جا به عنوان وسيله پرداخت، وارد جريان گردش مي‌شود، اما اين عمل فقط بعد از آن‌که کالا از جريان گردش خارج شد صورت مي‌گيرد. خريدار مقروض، به اين خاطر فروش مي‌کند تا بتواند دين خود را پرداخت نمايد؛ در غير اين صورت اجناس او را به حراج خواهند گذارد. بنابراين، اکنون از طريق يک ضرورت اجتماعي که مستقل از روابط مربوط به گردش ظهور مي‌نمايد، پول در شکل خودش، تبديل به نقطه پايان فروش مي‌گردد.([136]صص97-98)
عدم هم‌زماني خريد و فروش، که باعث ظهور نقش پول به عنوان وسيله پرداخت مي‌گردد، در عين حال بر اقتصاد حوزه گردش تاثير مي‌گذارد، پرداخت‌ها در يک نقطه مشخص متمرکز مي‌گردند. وايرمنت virements (تاديه پول از حساب خود به حساب يک‌نفر ديگر به وسيله حواله) در قرون وسطا در ليونز1 (Lyons)، تنها مانده‌ي خالص موازنه پرداخت‌هاي ادعايي از دو طرف بود.([137]ص98)
تا آن‌جا که پرداخت‌ها متوازن باشند، پول تنها به طور ايده‌آل به عنوان پول محاسباتي يا معيار ارزش‌ها عمل مي‌کند. تا آن‌جا که پرداخت‌هاي واقعي بايستي صورت گيرد، پول به عنوان يک واسطه گردش و يا تنها به عنوان شکل وساطت‌گر و محو شونده متابوليسم ظاهر نمي‌شود، بلکه به عنوان تجسم کار اجتماعي، به عنوان وجود مستقل ارزش مبادله و به عنوان کالاي مطلق نمايان مي‌گردد. اين تضاد مستقيم در آن مرحله‌اي از توليد و بحران‌هاي تجاري بيرون مي‌ريزد که بحران پولي ناميده مي‌شود. اين بحران فقط در جايي اتفاق مي‌افتد که سلسله گسترش يابنده پرداخت‌ها، و يک سيستم ساختگي برقراري آن‌ها، به طور کامل توسعه يافته باشد. با اختلالات عمومي‌تري در اين مکانيسم، سواي اين که منشاء آن‌ها کجا باشد، پول فورا" و به طور ناگهاني از شکل ايده‌آل خود به عنوان پول محاسباتي به نقدينه بي‌ارزشي تبديل مي‌شود؛ کالاهاي ناسپاس ديگر به هيچ‌وجه نمي‌توانند با آن مبادله گردند.([138]ص99)
پول اعتباري از عمل‌کرد پول به عنوان وسيله پرداخت ناشي مي‌گردد. اسناد ديون نيز به نوبه خود گردش مي‌کنند تا اين ديون را به ديگران منتقل نمايند. با سيستم اعتباري، نقش پول به عنوان وسيله پرداخت مجددا" گسترش مي‌يابد؛ در اين مقياس پول شکل‌هاي وجودي خود را پيدا مي‌کند، که در اين اشکال دنياي معاملات تجاري بزرگ را اشغال مي‌نمايد، در حالي که سکه عمدتا" به دنياي تجارت خُرد تبعيد مي‌شود.([40-139]ص101)
در مرحله مشخص و حجم معيني از توليد کالايي، نقش پول به عنوان وسيله پرداخت به ماوراء حوزه گردش کالاها گسترش مي‌يابد؛ پول تبديل به کالاي عمومي قراردادها مي‌گردد. اجاره‌ها، ماليات‌ها و امثال آن از پرداخت‌هاي جنسي به پرداخت‌هاي پولي تبديل مي‌گردند. مقايسه نماييد با فرانسه عهد لويي چهاردهم (بواگيلبرت و و و بان)، از جهت ديگر، آسيا، ترکيه، ژاپن و غيره.([41-140]ص102)
تبديل پول به يک وسيله پرداخت، انباشت آن‌را نسبت به تاريخي که پرداخت انجام مي‌گردد ضروري مي‌سازد. احتکار، که با رشد بيشتر جامعه، به عنوان يک شکل بارز کسب ثروت از ميان رفت، مجددا" به عنوان ذخيره مالي وسايل پرداخت ظاهر مي‌گردد.([142]ص103)
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، صص62-63-64 چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
1 – نوعي موسسه که در آن چک‌هاي بانک‌ها و اشخاص مختلف را مبادله مي‌نمودند – تصفيه مي‌کردند.
مروري بر کتاب سرمايه(41)
کالا و پول
1.کالا، آن‌طور که هست
. . .
"از اين رو ماده متشکله ارزش مبادله کار مطلق است و مقدار آن، مدت زمان کار مطلق. حال براي اين‌که به شکل ارزش مبادله توجه کنيم.
(1) y کالاي ب = x کالاي الف؛ ارزش يک کالا در برابر ارزش مصرفي کالاي ديگر ارزش نسبي آن است. عبارت تساوي دو کالا، صورت ساده ارزش نسبي است. در معادله بالا y کالاي ب همان معادل است. در آن x کالاي الف ارزش خود را متمايز از شکل طبيعي خويش (شکل طبيعي کالا) به دست مي‌آورد، در حالي که y کالاي ب در همان زمان قابليت مبادله مستقيم را حتا در شکل طبيعي خودش کسب مي‌نمايد. ارزش مبادله يک کالا به وسيله روابط مشخص تاريخي بر ارزش مصرفي آن نقش مي‌بندد. از اين‌رو، کالا نمي‌تواند ارزش مبادله خود را با ارزش مصرفي خودش معين سازد، بلکه فقط آن را در ارزش مصرفي کالاي ديگري بيان مي‌کند. تنها در معادل قرار دادن دو محصول واقعي کار است که خاصيت کار واقعي متراکم شده در آن دو به عنوان کار مطلق انساني متجلي مي‌گردد، يعني نمي‌توان به عنوان تنها شکل تجسم کار مطلق، يک کالا را به کار واقعي تراکم يافته در خودش نسبت داد، بلکه به همين طريق ممکن است به کار واقعي متراکم شده در کالاهاي نوع ديگر نسبت داده شود. معادله y کالاي ب = x کالاي الف لزوما" بر اين امر دلالت مي‌کند که x کالاي الف هم‌چنين مي‌تواند با ارزش مصرفي کالاهاي ديگري نيز بيان شود، بنابراين:
(2) x کالاي الف = y کالاي ب= z کالاي ج = v کالاي د = u کالاي ز= غيره و غيره. اين صورت بسط داده شده فرم نسبي ارزش است. در اين‌جا x کالاي الف ديگر به هيچ‌وجه به يک کالاي قابل مبادله اشاره نمي‌کند، بلکه به همه آن کالاها به عنوان تنها شکل‌هاي مجسم و محسوس کاري که در آن عرضه شده رجوع مي‌نمايد. اما عکس ساده قضاياي فوق منجر مي‌شود به
(3) صورت دوم و معکوس ارزش نسبي:
x کالاي الف = y کالاي ب
x کالاي الف = z کالاي ج
x کالاي الف = v کالاي د
x کالاي الف = u کالاي ز
و غيره و غيره.
در اين‌جا به کالاها صورت عمومي نسبي ارزش1 داده شده که در آن همه کالاها از ارزش مصرفي خود مجزا گرديده و معادل x کالاي الف به عنوان تجسم مادي کار مطلق قرار گرفته‌اند؛ x کالاي الف شکل عام معادل براي تمام کالاهاي ديگر است؛ اين کالا، معادل عمومي آن‌هاست؛ کاري که در آن صورت مادي به خود گرفته نمايشگر تجلي کار مطلق، يعني کار به مفهوم کلي در خود آن است. حال به هر صورت،
(4) هر کدام از کالاهاي مجموعه بالا مي‌تواند نقش معادل عمومي را ايفا نمايد، اما در يک زمان مشخص فقط يکي از آن‌ها مي‌تواند چنين نقشي داشته باشد، چرا که اگر تمام کالاها معادل عمومي بودند، هريک از آن‌ها به نوبه خود ديگران را از اجراي چنين نقشي معاف مي‌داشت. از لحاظ منطقي شکل (3) به وسيله x کالاي الف فراهم نگرديده، بلکه به وسيله کالاهاي ديگر صورت يافته است. لذا يک کالاي مشخص بايستي براي مدتي نقش معادل را ايفا کند- در يک زمان ديگر ممکن است اين کالا جاي خود را به کالاي ديگري بدهد- و تنها از اين طريق است که يک کالا، کاملا" تبديل به کالا مي‌شود. اين کالاي بخصوص که با شکل طبيعي خودش به عنوان معادل عمومي شناخته مي‌شود، پول است."
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، ص 54 چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
1 – general relative form of value
مروري بر کتاب سرمايه(33)
در اين‌جا مقايسه با توليد سرمايه‌داري بسيار جالب است، چرا كه در بيگاري، كار اضافي داراي شكلي واضح و مستقل مي‌باشد.
"فرض كنيد كه يك روز كار شامل 6 ساعت كار لازم و 6 ساعت كار اضافي باشد، آن‌گاه كارگر در هفته 36 ساعت كار اضافه براي سرمايه‌دار انجام مي‌دهد. مانند اين كه 3 روز براي خود و 3 روز براي سرمايه‌دار كار كند2. اما اين مسئله به يكباره قابل مشاهده نيست. كار اضافي و كار لازم كم و بيش با هم مخلوط شده‌اند. ممكن است اين رابطه را اين‌طور بيان كرد كه: در هر دقيقه كارگر 30 ثانيه براي خود كار مي‌كند و 30 ثانيه براي سرمايه‌دار. اما در رابطه با بيگاري سرف‌ها، اين مسئله فرق مي‌كند. اين دو نوع كار در قضا از يكديگر تفكيك گشته‌اند. مثلا" كاري را كه يك دهقان روسي براي خود انجام مي‌دهد روي زمين خودش است، و كاري كه براي اشراف‌زاده انجام مي‌دهد در مِلك اشراف‌زاده مي‌باشد. دو قسمت كار او از هم جدا و مستقل هستند. كار اضافي به صورت بيگاري كاملا" از كار لازم جداست."(p.236)
بايد از نقل مثال‌هاي جالب بيشتري از تاريخ اجتماعي جديد شاهزاده‌نشين‌هاي دانوبي خودداري كنيم. آقاي ماركس با استفاده از اين مثال‌ها ثابت مي‌كند كه در آن‌جا اشراف‌زاده‌ها به يُمنِ دخالت روس‌ها، در به دست آوردن كار اضافي كاملا" به زيركي هر كارفرماي سرمايه‌دار مي‌باشند. اما آن‌چه را كه (مقررات سازماني كار) Organique reglement ، كه ژنرال كيسِلِف توسط آن تسلط نامحدود بر كار دهقانان را به اشراف‌زاده‌ها تقديم نمود به بيان مثبت اظهار مي‌دارد، تصويب‌نامه‌هاي كارخانه در انگليس به زبان منفي آن را بيان مي‌كنند.
"اين تصويب‌نامه‌ها با تمايل درونيِ سرمايه به اسثتمار نامحدود نيروي كار مخالفت مي‌كنند- براي استفاده از اين اصطلاح فرانسوي پوزش مي‌طلبم، ولي معادلي در انگليسي براي آن وجود ندارد- يعني با اعمال زور و قدرت دولت حدودي براي طول يك روز كار تعيين مي‌نمايند، آن‌هم دولتي كه به وسيله‌ي مالكان و سرمايه‌داران رهبري مي‌شود. بدون اشاره به جنبش طبقه كارگر كه هر روز ابعاد وسيع‌تري به خود مي‌گرفت، اين محدوديت كار در كارخانه به وسيله همان ضرورتي اعمال مي‌گرديد كه گوانوي پرويي1 را به مزارع انگليسي مي‌آورد. همان درنده‌خويي و غارتگري كه در يك مورد زمين را به نابودي مي‌كشيد، در مورد ديگر به ريشه‌ي حيات ملت حمله‌ور مي‌شد. اپيدمي‌هاي متناوب در انگليس هم به روشني آلمان و فرانسه سخن مي‌گفت: لزوم پايين آوردن دائمي معيار قد سربازان." (p.239)
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، ص42چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
2 – سه روز کاري که کارگر، براي سرمايه‌دار بدون دريافت هيچ‌گونه مزدي انجام مي‌دهد، عينا" مانند بيگاريي است که دهقان بدون دريافت هيچ‌گونه مزدي براي فئودال انجام مي‌دهد. وبلاگ آموختن
1 – اهل پرو
مروري بر کتاب سرمايه(34)
"روز كار چيست؟ مدت زماني كه مي‌توان به سرمايه اجازه داد تا در طي آن از نيروي كار در ازاي پرداخت بهاي روزانه آن استفاده بَرد، چقدر است؟ تا چه حدّ ممكن است روز كار را به ماوراء زماني كه براي بازتوليد خود نيروي كار لازم مي‌باشد، بسط داد؟ همان‌طور كه مشاهده كرديم، سرمايه پاسخ مي‌گويد: روز كار 24 ساعت تمام به حساب مي‌آيد، بجز آن چند ساعت استراحتي كه بدون آن نيروي كار مطلقا" قادر به تجديد خدماتش نمي‌باشد. اين يك واقعيت است كه كارگر، در طي ساعات طولاني كار روزانه كه به درازاي يك عمر مي‌ماند، چيزي بجز نيروي كار به حساب نمي‌آيد و اين كه تمام اوقات قابل عرضه‌ي او زمان كار بوده و متعلق به سرمايه موجد ارزش مي‌باشد ... اما در اين مسابقه سرسام‌آور و كوركورانه به دنبال كار اضافي، سرمايه نه فقط از لحاظ اخلاقي بلكه از لحاظ جسماني نيز از حد نهايي روز- كار تجاوز مي‌كند. ... سرمايه اهميتي براي مدت زندگاني نيروي كار قائل نيست. ... و فرسايش و مرگ زودرس آن را به دنبال مي‌آورد. سرمايه در يك مدت زمان محدود، زمان كار را با پايين آوردن طول عمر كارگر افزايش مي‌دهد. (pp.264-65)
ولي آيا اين امر مغاير با منافع سرمايه نيست؟ آيا سرمايه مجبور نيست كه در درازمدت هزينه‌ي اين فرسايش بيش از حد را جبران كند؟ ممكن است كه از لحاظ نظري اين چنين باشد. عملا"، تجارت سازمان يافته بردگان در داخل ايالات جنوبي امريكا از كار افتادن نيروي كار بردگان را در 7 سال به صورت يك اصل اقتصادي تاييد شده در آورده بود. سرمايه‌دار انگليسي عملا" متكي به تامين كارگر از مناطق روستايي مي‌باشد. "او در مقايسه با گنجايش سرمايه براي جذب نيروي كار شاهد يك جمعيت اضافي مداوم است، ولو اين‌كه اين جمعيت اضافي از يك جريان مداوم از افراد زمين‌گير و نسل‌هاي ميرنده‌اي از انسان‌ها كه بر دوش پيشينيان خود فشار آورده و قبل از بلوغ از بين مي‌روند، تشكيل شده باشد. از طرف ديگر مطمئنا"، تجربه به يك ناظر بي‌علاقه نشان خواهد داد كه چگونه توليد سرمايه‌داري، كه از لحاظ تاريخي مي‌توان گفت بيش از يك روز از عمرش نمي‌گذرد، ريشه‌ي حيات قدرت ملي را مورد حمله قرار داده است، چگونه تباهي جمعيت كارگر صنعتي فقط توسط جذب مداوم عناصر كار كشاورزي به تعويق مي‌افتد و چطور حتا اين كارگران زراعي، علي‌رغم زندگي در هواي آزاد و انتخاب طبيعي كه به ويژه تا آن حد در ميان‌شان قدرتمند است رو به زوال گذارده‌اند. سرمايه، كه داراي چنين انگيزه‌هاي مهمي براي انكار رنجي كه طبقه كارگر در ميان آن زندگي مي‌كند، مي‌باشد، در فعاليت‌هاي عملي خود به همان اندازه از نابودي نسل انسان و انهدام نهايي و حتمي جمعيت مضطرب است كه از افتادن احتمالي زمين به درون خورشيد. در هر كلاه‌برداري به نام شركت سهامي محدود، هر صاحب سهم مي‌داند كه دير يا زود صاعقه‌اي طنين خواهد افكند ولي هر يك انتظار دارد كه رعد و برق آن بر سر همسايه‌اش خواهد كوفت، و بعد از آن خود او وقت خواهد داشت كه باران طلايي را جمع‌آوري كرده و به طور امني انبارش كند. پس از من هرچه باداباد1، نعره جنگي هر سرمايه‌دار و هر كشور سرمايه‌داري‌ست. بنابراين سرمايه به سلامتي و جان كارگران بي‌اعتناست، مگر اين كه جامعه وادارش كند كه بجز اين عمل نمايد. و روي هم‌رفته اين بي‌اعتنايي نسبت به كارگران بستگي به نيت فردي خوب يا بد يك سرمايه‌دار ندارد. رقابت آزاد، قوانين ذاتي توليد سرمايه‌داري را به شكل قوانين اجباري بروني بر هر فرد سرمايه‌دار تحميل مي‌كند." (pp.269-70)
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، ص43چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
1 – A pres mois le deluge
مروري بر کتاب سرمايه(35)
"تعيين روز كار متوسط نتيجه‌ي قرن‌ها مبارزه بين سرمايه‌دار و كارگر است. و مشاهده‌ي دو جريان مخالف در اين مبارزه جالب مي‌باشد. در آغاز مي‌بايستي كه قوانين به خاطر هدف وجودي خود كارگران را به انجام ساعات بيشتري كار مجبور كنند، از اولين قانون كارگري (در 23 ماه سوم سال 1349 به تقويم ادواردين2) تا قرن هجدهم، طبقات حاكم هيچ‌گاه موفق به اخذ مقدار كامل كار ممكن از كارگران نشدند، ولي با رواج ماشين بخار و ماشين‌آلات مدرن، ورق برگشت. رواج كار زنان و كودكان آن‌چنان به سرعت تمام محدوديت‌هاي سنتي ساعات كار روزانه را درهم شكست كه قرن نوزدهم با يك سيستم زياده‌كاري آغاز گشت كه در تاريخ جهان بي‌سابقه بود، و اين مسئله بود كه از سال 1803 ميلادي، قانون‌گذاران را مجبور به قائل شدن حدودي براي ساعات كار گرداند. آقاي ماركس شرح جامعي از تاريخ تدوين قانون كارخانه در انگليس تا قانون كارگاه‌ها در سال 1867 را به دست مي‌دهد و از آن به شرح زير نتيجه‌گيري مي‌كند:
1) در آغاز، ماشين‌آلات و ماشين بخار، در آن بخش‌هايي از صنعت كه به كار گرفته مي‌شوند باعث اضافه‌كاري مي‌گردند، و بنابراين محدوديت‌هاي قانوني ابتدا در اين بخش‌ها اجرا مي‌گردند ولي سرانجام مشاهده مي‌نماييم كه اين سيستم اضافه‌كاري تقريبا" به تمام بخش‌ها نيز گسترش مي‌يابد، حتا در جايي كه هيچ‌گونه ماشين‌آلاتي مورد استفاده قرار نگيرد و يا در جايي كه ابتدايي‌ترين شيوه‌هاي توليد هنوز وجود داشته باشد. (از گزارش كميسيون استخدام كودكان vide.)
2) با رواج كار زنان و كودكان در كارخانه‌ها، يك كارگر منفرد و آزاد قدرت مقاومت خود را در مقابل تجاوز سرمايه از دست مي‌دهد و مجبور به تسليم بدون قيد و شرط مي‌گردد. بنابراين مجبور به مقاومت جمعي مي‌شود: مبارزه طبقه بر عليه طبقه، مبارزه‌ي جمعي كارگران بر عليه جمع سرمايه‌داران آغاز مي‌گردد.
حال نگاهي به عقب بي‌افكنيم، يعني به زماني كه فرض بر اين بود كه كارگرِ "آزاد" و "مساوي"، قراردادي با سرمايه‌دار مي‌بندد، مشاهده مي‌نماييم كه تحت پروسه توليد، چيزهاي زيادي به طور قابل ملاحظه تغيير كرده‌اند. آن قرارداد تا آن‌جا كه به كارگر مربوط مي‌شود يك قرارداد آزادانه نيست. مدت روزانه‌اي كه در طي آن، او در فروش نيروي كار خود آزاد است، زماني است كه او در طي آن مجبور به فروش نيروي كار خود است. و فقط مخالفت كارگران به شكل توده‌اي آن است كه قهرا" تصويب يك قانون عمومي را، كه آن‌ها را از فروش خود و كودكان‌شان توسط يك قرارداد "آزادانه" به مرگ و بردگي ممانعت مي‌نمايد، حاصل مي‌گرداند. "به جاي فهرست گزافه‌وار حقوق غيرقابل واگذاري بشر، حال كارگر قانون اساسي3 متين مقررات كارخانه را در اختيار دارد."(p.302)
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، ص45چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
مروري بر کتاب سرمايه(23)
"مبادله‌ي كالاها في‌نفسه شامل روابط وابستگي ديگري بجز آن‌ها كه از طبيعت خود اين مبادله پديدار مي‌شوند، نمي‌گردد. با اين فرض نيروي كار فقط وقتي مي‌تواند به عنوان كالا در بازار پديدار گردد كه توسط صاحبش، يعني شخصي كه اين نيروي كار به او تعلق دارد، براي فروش ارائه شود و يا فروخته شده باشد. براي اين كه صاحب اين نيروي كار قادر به فروش كارش به عنوان يك كالا باشد مي‌بايست كه بتواند آن را عرضه كند و بتواند مالك آزاد نيروي كار خود و شخص خودش باشد. او و صاحب پول در بازار ملاقات مي‌كنند و به طور مساوي و به عنوان صاحبان آزاد و مستقل كالا وارد معامله مي‌شوند. فرق آن‌ها تا بدين‌جا فقط در اين است كه يكي خريدار و ديگري فروشنده است. اين رابطه‌ي برابر مي‌بايست در مقابل قانون ادامه يابد."
"بنابراين صاحب نيروي كار مي‌تواند كارش را تنها براي مدت محدودي بفروشد. اگر او كارش را دربست و يكباره براي هميشه مي‌فروخت، خودش را هم فروخته بود و از يك انسان آزاد به يك برده، يعني از صاحب يك كالا به كالا تبديل مي‌شد. ... دومين شرط لازم براي اين كه صاحب پول بتواند در بازار با نيروي كار به عنوان يك كالا برخورد نمايد اين است كه: صاحب نيروي كار به جاي فروختن كالاهايي كه كارش را در بر مي‌گيرد مجبور به فروختن خود نيروي كارش، به همان گونه كه در شخصيتش وجود دارد، گردد.1"
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، صص34-33چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
ادامه دارد
1 – در اين مقاله همه‌ي نقل قول‌ها، از کتاب سرمايه جلد يکم، به وسيله‌ي انگلس به انگليسي ترجمه شده‌اند.
مروري بر کتاب سرمايه(24)
"هيچ توليد كننده‌اي نمي‌تواند كالايي را بجز نيروي كارش به فروش رساند، مگر اين كه صاحب وسايل توليد، مواد اوليه، ابزار كار و غيره باشد. مثلا" او نمي‌تواند بدون داشتن چرم، پوتين بسازد. به علاوه به وسايل امرار معاش نيز نيازمند است. هيچ‌كس نمي‌تواند از محصولاتي كه در آينده توليد خواهد كرد و ارزش‌هاي سودمندي را كه توليدشان هنوز به اتمام نرسيده است استفاده كند. انسان مجبور است كه قبل از توليد و در حين آن مصرف كند، همان‌طور كه از اولين روز پيدايشش در صحنه‌ي جهاني اين چنين بوده است. اگر محصولات او به عنوان كالا توليد گردند بايد بعد از توليد فروخته شوند، و فقط بعد از فروش مي‌توانند جواب‌گوي خواسته‌هايش باشند. مدت توليد به واسطه‌ي زماني كه براي فروش لازم است طولاني‌تر مي‌گردد.
"بنابراين تبديل پول به سرمايه، نيازمند ملاقات صاحب پول و كارگر آزاد در بازار مي‌باشد، آزاد به دو معني، كه او به عنوان انساني آزاد بتواند ترتيب فروش (نيروي)كارش را بدهد و اين‌كه از طرف ديگر هيچ‌گونه كالاي ديگري براي فروش نداشته باشد و به هيچ‌وجه وسايلي را كه بتواند نيروي كارش را به فعاليت وا دارد، در دست نداشته باشد."
"اين پرسش که چرا کارگر آزاد در قلمرو گردش با صاحب پول روبرو مي‌شود علاقه‌ي صاحب پول را بر نمي‌انگيزد زيرا وي بازار کار را شاخه‌ي ويژه‌اي از بازار کالا مي‌داند. و در حال حاضر، اين موضوع نيز زياد مورد علاقه‌ي ما نيست. همان‌طور که صاحب پول عملا" خود را به اين واقعيت محدود مي‌کند، ما نيز از لحاظ نظري خود را به آن محدود مي‌کنيم. با اين همه، يک چيز روشن است: طبيعت صاحبان پول يا کالاها را از يک سو، و کساني را که فقط مالک نيروي کار خويش هستند، نيافريده است. اين رابطه هيچ بنيادي در تاريخ طبيعي ندارد و هم‌چنين بنياد اجتماعي مشترک در تمامي دوره‌هاي تاريخ بشر نيست. اين رابطه آشکارا نتيجه‌ي يک تکامل تاريخي گذشته و محصول بسياري از انقلاب‌هاي اقتصادي و انقراض مجموعه‌هاي کاملي از صورت‌بندي‌هاي قديمي‌تر توليد اجتماعي است2."
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، ص34چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
2 – مارکس. کارل؛ کاپيتال جلد يکم ص 199 ترجمه حسن مرتضوي، چاپ يکم سال 1386 انتشارات آگاه
مروري بر کتاب سرمايه(25)
"مقولات اقتصادي كه قبلا" تحليل كرده‌ايم نيز به همان شكل مُهر و نشان منشاء تاريخ خود را در بر دارند. وجود يك فرآورده به شكل يك كالا شامل شرايط تاريخي خاصي مي‌باشد. براي اين‌كه يك فرآورده(وبلاگ آموختن: منظور از فرآورده کالایی است که فقط جهت امرار معاش تولید می‌شود نه برای فروش) تبديل به يك كالا(وبلاگ آموختن: منظور از کالا به تولیداتی اطلاق می‌گردد که هدف اصلی آن فروش است تا وارد چرخه مبادله گردد، نه برای امرار معاش تولید کننده‌اش.) گردد، مي‌بايست كه اين فرآورده به منظور وسيله‌ي فوري امرار معاش توليد كننده‌ي آن توليد نشده باشد. حال اگر سوال نموده بوديم كه: چطور و در چه شرايطي همه يا اقلا" اكثريت عظيمي از توليدات شكل كالاها را به خود مي‌گيرند؟ در مي‌يافتيم كه اين صرفا" براساس يك سيستم خاص توليدي يعني شيوه‌ي توليد سرمايه‌داري به وقوع مي‌پيوندد. ولي اين تحقيق كاملا" با تحليل كالا بيگانه بود. توليد و گردش كالاها ممكن است صورت پذيرد، در حالي كه اكثريت توليدات- كه براي استفاده‌هاي خانگي و شخصي توليد شده‌اند- هيچ‌گاه تبديل به كالا نگردند. بنابراين پروسه‌ي توليد اجتماعي در تمامي ابعادش هنوز راه درازي را در پيش دارد تا به وسيله‌ي ارزش در مبادله تعيين گردد... يا در تحليل پول، در مي‌يابيم كه وجود آن سطح معيني از توسعه‌ي گردش كالايي را ايجاب مي‌كند. اشكال وجودي ويژه پول، مانند شكل معادل ساده، وسيله گردش، وسيله پرداخت، اندوخته و يا پول جهاني، در هر شكل كه باشد نمايانگر مراحل كاملا" مختلفي در پروسه‌ي توليد اجتماعي مي‌باشند. معذالك تجربه نشان مي‌دهد كه يك مرحله‌ي نسبتا" ابتدايي گردش كالاها براي ظاهر نمودن تمام اين اشكال و فرم‌هاي مختلف پول كفايت مي‌كند. اما در رابطه‌ي با سرمايه مسئله‌ي كاملا" متفاوت است. شرايط لازم تاريخي براي وجود سرمايه كاملا" از به وجود آمدن هم‌زمان آن با گردش صِرفِ پول و كالاها مجزا مي‌باشد. سرمايه مي‌تواند هنگامي كه صاحب وسايل توليد و معاش با كارگرِ آزادي كه نيروي كارش را در بازار براي فروش ارائه مي‌دهد ملاقات مي‌كند، ناشي شود. و اين يك شرط به تنهايي ساليان درازي از توسعه‌ي تاريخي را در بر مي‌گيرد. بنابراين سرمايه يك مرتبه خود را به عنوان عصر خاصي از پروسه‌ي توليد اجتماعي اعلام مي‌نمايد."
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، ص35چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
مروري بر کتاب سرمايه(9)
"مارکس اين توضيح را دارد: معما در صورتي حل مي‌شود که ما بتوانيم در بازار کالايي با خصوصياتي کاملا" ويژه بيابيم. کالايي که ارزش مصرفي آن عبارت از توليد ارزش مبادله باشد. چنين کالايي وجود ارد- اين کالا نيروي کار است. سرمايه‌دار نيروي کار را در بازار مي‌خرد و آن را وادار مي‌نمايد که برايش کار کند تا در عوض توليدش را بفروشد. لذا ما بايد قبل از هر چيز نيروي کار را مورد بررسي قرار دهيم.
ارزش نيروي کار چيست؟ بر طبق قانون رايج مشهور، ارزش نيروي کار عبارت است از ارزش وسايل معيشتي لازم براي ادامه‌ي بقا و تداوم نسل کارگر به طريقي که در يک کشور معين و در يک عصر تاريخي مشخص معمول مي‌باشد1. ما اين‌طور فرض مي‌کنيم که کارگر ارزش کامل نيروي کارش را دريافت مي‌نمايد. و علاوه بر آن ما فرض مي‌کنيم که اين ارزش نمايشگر 6 ساعت کار روزانه يا نصف يک روز کار است. ولي صاحب‌کار اظهار مي‌دارد که او نيروي کار را براي يک روز کار کامل خريداري نموده است و کارگر را وادار مي‌نمايد که دوازده ساعت يا بيشتر کار کند. بنابراين با يک روز کار 12 ساعته او محصول شش ساعت کار را بدون آن‌که پولي در برابر آن پرداخت کرده باشد به چنگ مي‌آورد. از اين‌جا مارکس نتيجه مي‌گيرد: تمام ارزش اضافي، بدون آن‌که تقسيم‌بندي آن اهميتي داشته باشد، به عنوان سود سرمايه‌دار، اجحاره زمين، ماليات و غيره، همه‌ي اين‌ها کار بي‌مزد است."
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، صص 22-23 چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
1 - وبلاگ آموختن: نيروي کار کالاست. چون قيمت هر کالايي برابر با هزينه‌ي توليدش است بنابراين هزينه‌ي توليد نيروي کار؛ شامل خوراک، پوشاک، مسکن، بهداشت، آموزش و کارگر جديد(توليد مثل) است. که مجموع اين هزينه‌ها را قيمت نيروي کار يا دستمزد مي‌گويند.
مروري بر کتاب سرمايه(10)
"از تمايل کارخانه‌دار به استخراج حداکثر ممکن کار بي‌مزد روزانه و عکس اين تمايل از طرف کارگر، مبارزه بر سر طول روزکار در مي‌گيرد. در شرحي که حدود صد صفحه را در بر مي‌گيرد و بسيار خواندني است مارکس پيدايش اين مبارزه را در صنايع جديد انگليس شرح مي‌دهد که علي‌رغم اعتراضات توليدکنندگان(کارخانه‌داران) مربوط به تجارت آزاد در بهار گذشته نه تنها در صنايع کارخانه‌اي بلکه در تمام موسسات کوچک و حتا در تمام صنايع خانگي که مشمول تصويب‌نامه کارخانه قرار گرفته‌اند و بر طبق آن حداکثر روز کار براي زنان و کودکان زير هجده سال- که بدين وسيله اين قانون مردها را نيز در مهم‌ترين شعب صنعتي به طور غيرمستقيم در بر مي‌گرفت- در حدود 5/10 ساعت تثبيت گرديد. و در عين حال او شرح مي‌دهد که چرا صنايع انگليس زياد دچار دردسر نشدند، بلکه برعکس با اين اوصاف سود نيز عايدشان مي‌شد، چون کار هر فرد در مقابل کاهش مدت، شدت(فشردگي)بيشتري يافت.
ولي براي توليد ارزش اضافي علاوه بر طولاني ساختن روز کار به مدتي بيش از زمان لازم براي توليد وسايل معيشتي ضروري يا ارزش آن‌ها، راه ديگري نيز وجود دارد. بر طبق مفروضات قبلي يک روز کار معين مثلا" 12 ساعته شامل شش ساعت کار لازم و 6 ساعت براي توليد ارزش اضافي است. اگر وسيله‌اي يافت شود که زمان کار لازم را به مدت 5 ساعت تقليل دهد 7 ساعت باقي مي‌ماند که در طول آن ارزش اضافي توليد خواهد شد. اين امر با کاهش زمان کار لازم براي توليد وسايل معاش حياتي فراهم مي‌آيد، به عبارت ديگر با کاهش قيمت لوازم معيشت، و اين به نوبه‌ي خود فقط با بهبود توليد امکان‌پذير است. در اين‌جا نيز مارکس با بررسي و توضيح سه اهرم اصلي که به وسيله‌ي آن‌ها اين بهبود فراهم مي‌آيد شرح مفصلي مي‌دهد."
ادامه دارد
انگلس فردريک؛ درباره كاپيتال مارکس ترجمه ج. آزاده، ص 23 چاپ يكم سال 1358 انتشارات مازيار
ورود کاربران
خوش آمدید! لطفا وارد حساب خود شوید